Wil je een stadskaart lasersnijden of -graveren? Dan heb je een ontwerptekening nodig. Screenshots van Google Maps overtekenen hoeft gelukkig niet! Met de gratis software QGIS haal je kaartdata op uit OpenStreetMap en exporteer je die als SVG, klaar om in Illustrator af te werken voor de laser.
In deze tutorial leer je stap voor stap hoe je dat doet.
Wat heb je nodig?
- QGIS (gratis, open-source)
- Vectortekenprogramma, zoals Adobe Illustrator of Inkscape
- Google Maps
- Een ontwerpidee
Stap 1: Kies je gebied
Zoek eerst in Google Maps het gebied op dat je wilt gebruiken. Denk aan herkenbaarheid: zorg dat er genoeg oriëntatiepunten zijn, zoals water, grote wegen of een karakteristiek stratenpatroon.
Stap 2: Installeer QGIS
Download en installeer QGIS. Dit is een gratis open-source GIS-programma waarmee je geografische kaartdata kunt ophalen en bewerken.
Stap 3: Installeer de QuickOSM-plugin
Open QGIS en ga bovenin het menu naar Plugins > Manage Plugins. Zoek op QuickOSM en klik op Install Plugin. Deze plugin haalt data op uit OpenStreetMap.
Je vindt de plugin ook via deze link.
Stap 4: Laad de OpenStreetMap-kaartlaag
Zoek in het Browser-paneel (links) naar XYZ Tiles en dubbelklik op OpenStreetMap. De kaart wordt nu geladen als achtergrondlaag.
Stap 5: Navigeer naar je gebied
Zoom in op het gebied dat je wilt exporteren door te scrollen op de kaart. Ga naar de plek die je wilt maken.
Stap 6: Open QuickOSM
Ga in het bovenste menu naar de QuickOSM-plugin en open deze.
Stap 7: Haal de kaartdata op
Selecteer de Urban-preset in QuickOSM. Verander de locatieselectie naar Canvas Extent (dit exporteert wat er nu op je scherm zichtbaar is). Klik op Run Preset. QGIS laadt nu de straten, waterpartijen en andere elementen als aparte lagen.
Stap 8: Verberg de straatnamen
Selecteer een laag met straatnamen en open het Layer Labeling Options-paneel. Zet de instelling op No Labels in plaats van Single Labels. Herhaal dit voor elke laag met labels.
Stap 9: Schakel onnodige lagen uit
Ga naar het Layers-paneel en schakel de lagen OpenStreetMap (de achtergrondkaart) en Buildings uit. Zo houd je alleen de straten en het water over.
Stap 10: Maak een Print Layout aan
Druk op Ctrl+P om een nieuwe Print Layout te openen. Klik in de zijbalk op Add Map en teken een kader op de pagina om de kaart in te plaatsen.
Stap 11: Stel het paginaformaat in
Rechtsklik op het canvas en kies Page Properties. Stel de paginagrootte in op het formaat van je uiteindelijke product, bijvoorbeeld 300 × 400 mm voor een standaard wandkaart.
Stap 12: Positioneer de kaart
Gebruik de Move Content-functie om de kaart te verplaatsen totdat het gewenste gedeelte precies binnen de paginaranden valt. Zorg dat de grenzen van de kaart gelijk lopen met de paginarand.
Stap 13: Exporteer als SVG
Klik bovenin op Export as SVG. Vink de volgende opties aan:
- Always export as vectors
- Crop to Content
Klik op Save om het bestand op te slaan.
Stap 14: Open het SVG-bestand in Adobe Illustrator
Open het geëxporteerde SVG-bestand in Adobe Illustrator, Inkscape of een ander vectorprogramma. Je ziet de kaart nu als vectorvormen die je kunt bewerken.
In de volgende stappen gaan we door in Adobe Illustrator. Gebruik je een ander programma, dan zullen de tools een andere naam hebben, het principe blijft hetzelfde.
Stap 15: Maak een compound path en stel de kleur in
Selecteer alle onderdelen van de kaart en maak er een Compound Path van (Object > Compound Path > Make). Geef de lijnen vervolgens de juiste kleur voor je lasersnijder, zodat je verschil maakt tussen gravure en uitsnede.
Stap 16: Verwijder wat buiten het kader valt
Teken een rechthoek ter grootte van je kaart. Selecteer alle lijnen, open de Shape Builder-tool (Shift+M), houd Alt ingedrukt en sleep over de lijnen die buiten de rechthoek vallen. Ze worden zo verwijderd.
Stap 17: Geef de wegen een breedte
Straten zijn in het SVG-bestand dunne lijnen. Om ze te kunnen snijden of graveren, moeten ze worden omgezet naar vlakken. Selecteer de weglijnen en ga naar Object > Path > Offset Path. Gebruik een offset zodat de wegen minimaal 2 mm breed worden. Smalle details zijn kwetsbaar na het snijden, dus bredere wegen maken je kaart steviger.
Stap 18: Schoon de tekening op
Controleer het bestand op dubbele lijnen en overlappende paden. Verwijder overtollige elementen. Een schone tekening voorkomt problemen bij het lasersnijden.
Stap 19: Sla op
Sla je tekening op in een geschikt formaat voor jouw lasersnijder. Ben je er nog niet uit wat de beste software voor lasersnijden is? Dan vind je onze eerlijke review van Lightburn misschien wel interessant, lees hier de review.
Ontwerptips voor een mooi resultaat
Herkenbaarheid. Kies een uitsnede waarbij mensen het gebied direct herkennen. Water zoals kanalen en rivieren helpt daarbij enorm, het is uniek per stad en geeft snel oriëntatie.
Visuele hiërarchie. Maak hoofdwegen duidelijk breder dan zijstraten. Dit maakt de kaart leesbaarder én mooier om te zien.
Minimale breedte. Houd straten minimaal 2 mm breed bij hout en acrylaat. Bij zachter materiaal zoals PET-vilt is minimaal 4 mm aan te raden.
Test eerst klein. Maak een testsnede van een klein gedeelte voordat je de volledige plaat snijdt. Zo controleer je of de details stevig genoeg zijn.
Veelgestelde vragen
Kan ik Inkscape gebruiken in plaats van Adobe Illustrator?
Ja, Inkscape is een gratis alternatief dat SVG-bestanden volledig ondersteunt. De namen van de tools verschillen soms, maar de stappen zijn vergelijkbaar. Zo heet "Offset Path" in Inkscape "Pad vergroten/verkleinen" (via Pad > Vergroten/Verkleinen).
Welk materiaal is het meest geschikt voor een lasergesneden stadskaart?
Berken multiplex 3 mm is een populaire keuze vanwege de stevigheid en hoge kwaliteit. Zwart MDF wordt gebruik voor een grafische uitstraling. PET-vilt geeft ook direct akoestische demping in je ruimte.
Hoe groot kan ik mijn stadskaart maken?
Dat hangt af van het formaat van je laserbedmateriaal en het detailniveau van je kaart. Een veelgebruikt formaat is 300 x 400 mm. Zorg dat de wegen niet smaller dan 2 mm breed zijn, zelfs dan zijn ze al vrij kwetsbaar.
Mijn SVG-bestand ziet er rommelig uit in Illustrator, wat nu?
Dit komt vaak door dubbele lijnen of overlappende paden die QGIS exporteert. Gebruik in Illustrator de functie "Samenvoegen" of verwijder duplicaten handmatig. Een schoon bestand is cruciaal voor een goede snede, anders gaat de laser meerdere keren over dezelfde lijn.
Mag ik OpenStreetMap-data commercieel gebruiken?
OpenStreetMap valt onder de Open Database License (ODbL). Je mag de data vrij gebruiken, ook voor commerciële producten, zolang je de bron vermeld (bijv. "© OpenStreetMap contributors") en afgeleide datasets onder dezelfde licentie deelt. Voor verkoop van fysieke producten zoals kaarten geldt een iets soepelere regeling, raadpleeg de officiële OSM-licentieinfo voor de actuele voorwaarden.
Alles over stadskaarten lasersnijden
Wij hebben onderzocht hoe je het beste stadskaarten kunt lasersnijden. Of je nou onderzetters wilt graveren voor een museumshop of houten wanddecoratie gaat maken voor als persoonlijk cadeau. Kaarten zijn een leuk en creatief project voor lasersnijders.
Al onze tips voor het laseren van stadskaarten lees je in deze blog.
